Antoni Malczewski – Pierwszy Polski Zdobywca Szczytów Więcej niż Wysokich

Antoni Malczewski

Za datę początków polskiego alpinizmu możnaby przyjąć na przykład wejście Antoniego Malczewskiego w roku 1818 na Mont Blanc[…]

Marian Bała
Źródło:   http://www.wgorach.iap.pl/index.html?id=25422&location=f&msg=1

„Romantyzm skierował ku zdobywaniu gór spóźnionych błędnych rycerzy, farysów i bajronistów. Takim pierwszym romantykiem-alpinistą polskim był Malczewski.[…]”

„Wołanie” ‚Tatry Lat Dawnych’

Jan Alfred Szczepański

Źródło:

http://www.krakow.ptt.org.pl/archiwum/wolanie/nr31/tatry%20lat%20dawnych.html

Antoni Malczewski (3 June 17932 May 1826) was an influential Polish romantic poet, known for his only work, „a narrative poem of dire pessimism„, Maria (1825).

At the times, prominent and scandalizing was his autodestructive romance with married woman, Zofia Rucińska, who suffered from mental illness.

Contents

Biography

Malczewski was born to a wealthy family in either Volhynia or Warsaw, and attended school in Krzemieniec (modern-day Kremenets, Ukraine), but didn’t graduate.[1] He joined the army of the short-lived Duchy of Warsaw during the Napoleonic Wars in 1811,[1] and remained in the army of Congress Poland under Emperor Alexander from 1815.[2] He was wounded in the foot in a duel in 1816 and so had to leave the army.[2]

After leaving the army, he spent several years traveling through western Europe, staying some time in Paris, climbing Mont Blanc in 1818, and spending a good portion of his inherited fortune.[1][2] He returned to his estate in Volhynia in 1821, where he began an ill-fated affair with a married woman and began writing.[1] He moved to Warsaw in 1824, where he published the poetic novel Maria at his own expense in 1825, and died in poverty the next year in unclear circumstances.[1]

Work

Malczewski’s fame rests almost solely upon that of Maria, published near the end of his life and popularized in the decade following his death (an English translation appeared in 1835). Considered a masterpiece of Polish Romanticism, it tells the tale of a young noble woman who marries above her station, and so incurs the wrath of her husband’s family, who plot revenge. It is generally held to be most influenced by Lord Byron, whom Malczewski had met in Venice during his travels around western Europe, though it is considerably more gloomy and Gothic than Byron’s work. Malczewski is sometimes considered part of the „Ukrainian school” in Polish poetry, though others consider his work to stand uniquely separate. Maria was also influential on later Polish poets, especially Adam Mickiewicz and Joseph Conrad.[1]

References

  1. ^ a b c d e f Christopher John Murray, ed (2004). „Malczewski, Antoni”. Encyclopedia of the Romantic Era, 1760-1850. 2. Taylor & Francis. pp. 709–710. ISBN 1579584225.
  2. ^ a b c (German) „Malczewski”. Meyers Konversations-Lexikon. 11 (4th edition ed.). 1890. pp. 145–146. http://www.retrobibliothek.de/retrobib/seite.html?id=110842.

Ilustracja do "Marii" Antoniego Malczewskiego (1875)

Antoni Malczewski herbu Abdank, właściwie: Tarnawa (ur. 3 czerwca 1793 w Warszawie lub w Kniahininie na Wołyniu, zm. 2 maja 1826 w Warszawie), polski poeta, prekursor romantyzmu.

Spis treści

Przodkowie

Jego ojcem był generał Jan Józef Malczewski (syn Ignacego i Antoniny Dunin), związany z konfederacją targowicką, matką natomiast Konstancja z Błeszyńskich Haumanowa (zm. 1800). Miał przyrodnie rodzeństwo (Filipinę i Edwarda) oraz młodszego brata Konstantego (ur. 1797) – generała artylerii w Meksyku. Jego ojczymem był gen. Filip Hauman. Rodzinne koneksje Antoniego były nader interesujące. Podobnie jak i George Sand był bowiem potomkiem króla polskiego Augusta II Mocnego. Jego babka, Antonina Dunin, była wnuczką królewskiej metresy Marii z Bielińskich Dönhoffowej.

Malczewski był bratem generała Konstantego. Ojciec poety Augusta Antoniego Jakubowskiego.

4. Ignacy Malczewski (regent)
2. Jan Józef Malczewski
5. Antonina Dunin
1. Antoni Malczewski ur. 1793 zm. 1826
6. ? Błeszyński
3. Konstancja Błeszyńska, primo voto Haumanowa
7. primo voto Młocka

Życie

Współczesne badania literatury polskiego romantyzmu dostarczają skąpych informacji na temat życia Antoniego Malczewskiego. Wiadomo iż urodził się 3 czerwca 1793 jako potomek zamożnej rodziny szlacheckiej, skoligaconej z arystokracją. Nie można być jednak pewnym co do miejsca narodzin: prawdopodobnie była to Warszawa, lecz jednocześnie część historyków uznaje, iż mógł to być Kniahinin na Wołyniu

W 1805 12-letni Malczewski podjął naukę w Liceum Krzemienieckim. Uczył się dobrze, szczególnie zaś gustował w językach i matematyce. Wakacje spędzał u ciotek Błeszyńskich, u których podkochiwał się w swojej przyrodniej siostrze Filipinie.1811 Malczewski wstąpił do wojska Księstwa Warszawskiego. W stolicy Malczewski został słuchaczem wojskowej szkoły inżynieryjnej, a czekając na przydział wojskowy odwiedzał warszawskie salony. Jego królewskie pochodzenie oraz pokrewieństwo z adiutantem księcia Józefa Poniatowskiego Hipolitem Błeszyńskim otwierały mu wszystkie drzwi. W jednym z salonów poznał wówczas Karolinę z Walewskich Chodkiewiczową, żonę hrabiego Aleksandra, prawnuka sławnego hetmana Jana Karola Chodkiewicza.

W latach 18161821 zwiedził Szwajcarię, Włochy i Francję, gdzie nauczył się modnego wówczas magnetyzmu. Z punktu widzenia jego twórczości niezwykle istotne było poznanie czołowego angielskiego romantyka – Georga Byrona. Po powrocie do kraju osiadł na Wołyniu. Tam po raz pierwszy spotkał Zofię z Modzelewskich Rucińską – nerwowo chorą żonę przyjaciela. Podjął się jej leczenia, co okazało się zgubne w skutkach, gdyż pacjentka uzależniła się od niego. Choć dręczyło go poczucie odpowiedzialności, to jednak kilkakrotnie próbował uwolnić się od jej obecności.

Jako pierwszy z Polaków (i ósmy turysta na świecie) wszedł na szczyt Mont Blanc (4 sierpnia 1818); ponadto 4 sierpnia 1818 był pierwszym zdobywcą Aiguille du Midi (wraz z Jean-Michaelem). Opis wyprawy zawarł w XIX tomie genewskiej Bibliotheque Universelle.

Został pochowany na Powązkach. Dokładne miejsce pochówku jest dziś nieznane.

Twórczość literacka. Powieść Maria

Wraz z Sewerynem Goszczyńskim i Józefem Bohdanem Zaleskim zaliczany do ukraińskiej szkoły poetów. Jest autorem pierwszej polskiej romantycznej powieści poetyckiej (Maria, 1825). Tło fabularne „Marii” tworzą wydarzenia autentyczne, związane ze zbrodnią dokonaną 13 lutego 1771 na Gertrudzie Komorowskiej – pierwszej żonie Szczęsnego Potockiego, zamordowanej na polecenie przeciwnego małżeństwu teścia, wojewody wołyńskiego Franciszka Salezego Potockiego. Jednak fakty historyczne potraktowane zostały z charakterystyczną dla powieści poetyckiej swobodą: czas akcji przesunięto na XVII wiek, a miejsce przeniesiono z Wołynia na Ukrainę. Składający się z dwóch pieśni poemat utrzymany jest w nastroju bajronowskiego pesymizmu. Już w dedykacji adresowanej do Juliana Niemcewicza jest napisane, że dzieło tworzą obrazy ciemną farbą nakreślone. Typowa dla gatunku jest także atmosfera grozy i tajemniczość, co osiągnięte zostaje przez brak chronologicznej ciągłości zdarzeń i umieszczenie ich na tle pejzażu stepowego.

Przypisy

  1. Autor podpisał swoją powieść Marię imieniem i nazwiskiem: Antoni Malczeski, aby nie mylono go z innym poetą tego okresu, niejakim Ant. Malczewskim

Bibliografia

Źródło:

http://pl.wikipedia.org/wiki/Antoni_Malczewski_(poeta)

Antoni Malczewski był autorem pierwszej polskiej powieści poetyckiej „Maria”.

Oto adres strony na której udostępniono fragment tego utworu:

http://monika.univ.gda.pl/~literat/maria/index.htm

Published in: on 17 Kwiecień 2009 at 16:33  Dodaj komentarz  
Tags:

The URI to TrackBack this entry is: https://poezjaskal.wordpress.com/2009/04/17/antoni-malczewski-pierwszy-polski-zdobywca-szczytow-wiecej-niz-wysokich/trackback/

RSS feed for comments on this post.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: