Adam Asnyk

Adam Asnyk (1838-1897), was a Polish poet and dramatist. Born September 11, 1838 in Kalisz to a szlachta family, he was educated for an heir of his family’s estate. As such he received education at the Institute of Agriculture and Forestry in Marymont and then the Medical Surgeon School in Warsaw. He continued his studies abroad in Breslau, Paris and Heidelberg. In 1862 he returned to Congress Poland and took part in the January Uprising against Russia. Because of that he had to flee the country and settled in Heidelberg, where in 1866 he received a doctorate of philosophy. Soon afterwards he returned to Poland and settled in the Austrian-held part of the country, initially in Lwów and then in Kraków.

In 1875 he married Zofia nee Kaczorowska and around that time started his career as a journalist. An editor of a Kraków-based Reforma daily, in 1884 he was also chosen to the city council of Kraków. Five years later he was elected to the Galician Sejm. Around that time he became one of the most prominent men of culture in partitioned Poland. Among his initiatives was the creation of the Society of Popular Schools and bringing the ashes of Adam Mickiewicz to Poland. He was also among the first members of the Tatra Society. He died August 2, 1897 in Kraków and was buried at the Skałka church.

Works

  • Nad głębiami (Over the Depths) (1883-1894)
  • Poezje (Poetries) (1869)
  • Poezje (Poetries (1872)
  • Poezje (Poetries (1880)
  • Poezje (Poetries (1894)

External links

See also

Adam Prot Asnyk ps. Jan Stożek, El…y (ur. 11 września 1838 w Kaliszu, zm. 2 sierpnia 1897 w Krakowie) – polski poeta i dramatopisarz; w czasie powstania styczniowego członek Rządu Narodowego

Spis treści

Biografia

Adam Asnyk pochodził z rodziny szlacheckiej. Był synem Kazimierza, powstańca listopadowego, który po odbyciu zesłania osiedlił się w Kaliszu i zajął się handlem skórami (na czym dorobił się dużego majątku), i Konstancji z Zagórowskich. Po ukończeniu Wyższej Szkoły Realnej w Kaliszu studiował w Instytucie Gospodarstwa Wiejskiego i Leśnictwa w Marymoncie (1856), w Akademii Medyko-Chirurgicznej w Warszawie (185759) oraz na uniwersytetach we Wrocławiu (185960), gdzie działał w Towarzystwie Literacko-Słowiańskim, Paryżu (1861) i Heidelbergu (186162). Brał udział w ruchu spiskowym; w 1860 roku został aresztowany i uwięziony w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej. W powstaniu styczniowym był członkiem tzw. wrześniowego Rządu Narodowego [1]. W latach 186467 przebywał za granicą, w 1866 uzyskał doktorat z filozofii w Heidelbergu. Po powrocie do kraju przebywał we Lwowie, a w 1870 zamieszkał w Krakowie.

W 1875 ożenił się z Zofią Kaczorowską, z którą miał syna Włodzimierza.

W styczniu 1882 został wydawcą krakowskiego dziennika Reforma, przemianowanego w listopadzie tegoż roku na Nową Reformę, której redaktorem odpowiedzialnym był od grudnia 1889 do stycznia 1895. Od 1884 był radnym miejskim w Krakowie. W 1889 został posłem do galicyjskiego Sejmu Krajowego. W 1890 uczestniczył w sprowadzeniu z Paryża prochów Adama Mickiewicza. Był jednym z organizatorów Towarzystwa Szkoły Ludowej w Krakowie (1882). Podejmował wyprawy wysokogórskie w Tatry – był jednym z pierwszych członków Towarzystwa Tatrzańskiego.

Wiele podróżował po Europie. W 1888 odbył podróż do Włoch, na Sycylię, Maltę i północne brzegi Afryki, zakończoną w Marsylii. W 1894 odbył podróż na Cejlon i do Indii. Pochowany na Skałce w Krakowie.

Twórczość

Wiersze ogłaszał w zbiorach pt. Poezje (1869, 1872, 1880, 1894). Twórczość literacką rozpoczął w latach 1864-65. Jego liryka w tym okresie była wyrazem rozterki duchowej poety, przeżywającego kryzys światopoglądowy, pogłębiony klęską narodową. Powstają wiersze pełne bluźnierstw (Odpowiedź), buntu przeciw Stwórcy i ustalonemu porządkowi świata (Julian Apostata), goryczy i zwątpienia (W zatoce Baja), krytycznego obrachunku z romantyzmem politycznym (Sen grobów). Obok nich powstawały też utwory wyrażające tęsknotę za „siłą ducha”, pragnienie odrodzenia „duszy współczesnej” aż do pokornego poddania się nakazom Chrystusowej nauki (Pod stopy krzyża). Od ok. 1870 rozpoczął poszukiwanie własnej drogi twórczej. Pisał wtedy erotyki, wiersze oparte na motywach ludowych, lirykę refleksyjną.

W utworach Asnyka zaczęła z czasem dominować postawa epicka; w miejsce lirycznego obrazu ludzkich przeżyć pojawił się zobiektywizowany, epicki obraz świata, refleksja coraz częściej zastępuje komentarz liryczny. Najpełniejszym wyrazem tej zintelektualizowanej poezji jest cykl 30 sonetów Nad głębiami (188394), który przyniósł Asnykowi miano „poety-filozofa”. W cyklu tym zawarł poeta swój system filozoficzny, będący próbą pogodzenia idealizmu z pozytywistycznym realizmem i scjentyzmem. Z tym ostatnim łączy filozofię Asnyka praktycyzm myślowy, uznanie osiągnięć współczesnych nauk przyrodniczych oraz prawa powszechnego rozwoju. W przeciwieństwie jednak do pozytywistów nie wierzył w możliwość empirycznego poznania rzeczywistości. Rozum ludzki okazuje się bezradny w miarę postępu wiedzy. Założenia etyczne tego systemu głoszą obowiązek czynnego udziału jednostki w duchowym procesie dążenia do powszechnej doskonałości. Styl sonetów określić należy mianem dyskursywnego; cechuje go intelektualizacja oraz abstrakcyjność leksyki, brak rozbudowanych obrazów, metafor, porównań.

W twórczości Asnyka obecna jest stale nuta patriotyczna, głosząca wiarę w siłę narodu i możliwość odzyskania wolności, polemiczna wobec konserwatywnego programu ugody (W 25 rocznicę powstania 1863 roku).

Grobowiec Adama Asnyka w Krypcie Zasłużonych na Skałce w Krakowie

Motywem wielu jego utworów jest krajobraz górski, zwłaszcza tatrzański (Ranek w górach, Kościeliska, Noc nad Wysoką, Letni wieczór, Podczas burzy, Limba, Wodospad Siklawy, Giewont) oraz motywy morskie (Podróżni, W zatoce Baja), sonety (Zmiennego bytu falo ty ruchliwa!…, Wieczne ciemności! bezdenne otchłanie!…, Na falach swoich toczy słońc miliony…) oraz cykl Z obcych stron (1895), Toarmina, Noc na morzu – w drodze z Malty do Goletty, Na polach Kartagi, Pointe du Raz.

„Góry i morze – pisał Asnyk w liście do ojca 28 maja 1874 – to jedyne uniwersalne lekarstwo na wszystkie ludzkie dolegliwości, tam oddychając świeżym, wonnym powietrzem, pojąc się widokiem świeżej a wzniosłej natury można zapomnieć o cierpieniach i troskach …”.

Najważniejsze dzieła

  • Nad głębiami (1883-1894) – cykl sonetów
  • Poezje (1869)
  • Poezje (1872)
  • Poezje (1880)
  • Poezje (1894)
  • liczne utwory dramatyczne

Przypisy

  1. Stefan Król, Cytadela Warszawska, Książka i Wiedza, Warszawa 1978, s. 128.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Źródło:   http://pl.wikipedia.org/wiki/Adam_Asnyk

Published in: on 19 Kwiecień 2009 at 08:54  Dodaj komentarz  
Tags:

The URI to TrackBack this entry is: https://poezjaskal.wordpress.com/2009/04/19/adam-asnyk/trackback/

RSS feed for comments on this post.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: